Voorwoord

Met ingang van 1 januari 2007 heeft de Arbowetgeving een ingrijpende wijziging ondergaan. De belangrijkste verandering per 1 januari 2007 was het verder vergroten van de verantwoordelijkheid van werkgevers en werknemers door de normen op te laten stellen door de private partijen. Het Nationaal Duikcentrum (NDC) heeft destijds leiding gegeven aan het traject om te komen tot de Arbocatalogus voor het werkveld werken onder overdruk. In 2010 is de Arbocatalogus werken onder overdruk positief getoetst door de Arbeidsinspectie en werd hiermee van kracht voor het werkveld. Het NDC heeft de Arbocatalogus Werken onder Overdruk sindsdien gehuisvest op deze site.

Daar de Arbocatalogus naadloos past in de doelstellingen van de Stichting Werken onder OverDruk (SWOD) is de Arbocatalogus met ingang van 2012 onder beheer van SWOD gebracht. Medio 2013 is een werkgroep binnen SWOD gestart met de actualisatie van de Arbocatalogus Werken onder Overdruk. In het voorjaar van 2014 is deze versie van de Arbocatalogus door Inspectie-SZW positief getoetst, waardoor deze herziene versie is vastgesteld. De huidige Arbocatalogus wordt gedragen door de Civiele sector, Defensie en de Brandweer. De Arbocatalogus hyperbare geneeskunde is nog in ontwikkeling en zal na positieve toetsing toegevoegd worden. Het streven van SWOD is namelijk om het gehelde werkveld arbeid onder overdruk te dekken in de Arbocatalogus Werken onder Overdruk. De officiële publicatie in de Staatscourant vond plaats op 18 augustus 2014 Staatscourant 23207 (pdf-document)

In deze Arbocatalogus zijn zoveel mogelijk risico’s benoemd welke kunnen voorkomen bij het uitvoeren van duikarbeid, caissonarbeid en overige arbeid onder overdruk. Voor al deze risico’s wordt aangegeven welke minimale beheersmaatregelen een werkgever en werknemer moeten nemen om de genoemde risico’s te beheersen. Nieuwe aspecten in deze Arbocatalogus zijn o.a. de eisen aan een arbeidsgezondheidskundig onderzoek alsmede het document Werken onder Overdruk Systeem- en Onderhoudseisen (WOD-SOE).

De WOD-SOE vervangt de Beoordelingsrichtlijn Duik- en Caissonsystemen. De systeemcertificering die aan deze richtlijn gekoppeld was komt hiermee eveneens te vervallen. Met deze wijziging hebben alle betrokken partijen invulling gegeven aan deregulering, terwijl de veiligheid wel geborgd blijft. Als SWOD zijn wij hierover bijzonder verheugd.

De Arbocatalogus is een levend document, daar kennis en techniek zich immers blijven ontwikkelen. Mocht u aanbevelingen hebben om de Arbocatalogus te verbeteren zouden wij het zeer op prijs stellen als u ons hiervan wilt verwittigen. U kunt deze aanbevelingen aan ons mailen, zodat wij deze aspecten mee kunnen bij de volgende actualisatie.

Arbocatalogus toelichting

Actor/Onderwerp
In de kolom Actor/ Onderwerp is de onderverdeling van de beschreven risico’s opgenomen. De Commissie Arbocatalogus Werken onder Overdruk heeft gekozen voor een onderverdeling welke IMCA hanteert in haar International Code of Practice for Offshore Diving.

Risico’s
In de kolom Risico’s betreft het alle risico’s welke betrekking hebben op een bepaalde Actor/ Onderwerp. Elk risico wordt in een zo kort mogelijke beschrijving weergegeven.

Minimale beheersmaatregel
De minimale beheersmaatregelen die zijn beschreven in de Arbocatalogus zijn dan ook de minimale maatregelen die een werkgever of werknemer moet treffen om het bijbehorende risico te kunnen beheersen. Het staat een werkgever altijd vrij om aanvullende (cq verder gaande) maatregelen te treffen.

Naslagwerken/ Afkortingen

In de Arbocatalogus zijn verwijzingen opgenomen waar betreffende beheersmaatregel en/of het risico verder worden toegelicht. Hierbij zijn de volgende afkortingen gebruikt:

AB Arbeidsomstandighedenbesluit.
AR Arbeidsomstandighedenregeling.
ATB Arbeidstijdenbesluit.
ATW Arbeidstijdenwet.
AW Arbeidsomstandighedenwet.
AODC The International Association of Offshore Diving Contractors.
BHV Bedrijfshulpverlening.
CCvD Centraal College van Deskundigen.
DMAC Diving Medical Advisory Committee.
EHBO Eerste Hulp Bij Ongelukken.
EBAss European Baromedical Association
ECoGPHOT A European Code of Good Practice for Hyperbaric Oxygen Therapy
ECHM European Committee for Hyperbaric Medicine
IMO International Maritime Organisation.
IMCA International Marine Contractors Association.
MaTR133 (HSE UK) Naslagwerk van Health & Safety Executive. (United Kingdom)
SWOD Stichting Werken onder OverDruk.
VCA Veiligheid, gezondheid en milieu Checklist Aannemers.
Wet BIG Wet op de Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg
WIP Stichting Werkgroep Infectie Preventie

Termen/Afkortingen

In het Voorwoord en de Arbocatalogus zijn ook een aantal termen/ afkortingen gebruikt waarvan de betekenis als volgt luidt:

Caisson Een bouwkundige constructie die door middel van ontgraving van grond aan de onderzijde op een dieper niveau wordt gebracht of door middel van afzinken in open water op de bodem wordt geplaatst. (Ref. WOD-SOE)
Caissonarbeid Het verrichten van arbeid in een ruimte die onder een druk van ten minste 104 Pa boven de atmosferische druk staat en geheel of gedeeltelijk door een vloeistof wordt omgeven alsmede het verblijf in en het transport van en naar die ruimte. (Ref. AB art. 6.13)
DP Dynamic Positioning.
Duikarbeid Het verrichten van arbeid in een vloeistof of in een droge duikklok met inbegrip van het verblijf in die vloeistof of in die droge duiklok, waarbij voor de ademhaling gebruik wordt gemaakt van een gas onder een hogere druk dan de atmosferische druk. (Ref. AB art. 6.13)
Duikarbeid Categorie A Duiken met SCUBA (Self Contained Underwater Breathing Apparatus). (Ref. AR art. 6.5, lid 3, Categorieën opleidingen en Bijlage XVI c)
Duikarbeid Categorie B Duiken met luchtvoorziening van de oppervlakte (Surface Supply Equipment) (SSE). (Ref. AR art. 6.5, lid 3, Categorieën opleidingen en Bijlage XVIc)
Duikarbeid Categorie C Duiken met een droge duikklok c.q. saturatieduiken. (Ref. AR art. 6.5, lid 3, Categorieën opleidingen en Bijlage XVIc)
Habitat Een verplaatsbare werkkamer onderwater met een open toegang onderwater die slechts door middel van duiken kan worden bereikt. (Ref. WOD-SOE)
Handboek Zorgsysteem, kwaliteitshandboek.
HES Hyperbaar evacuatiesysteem.
Hyperbare behandelkamer ( 2 of meer compartimenten) Een in een ziekenhuis of medische instelling vast opgestelde compressiekamer, bedoeld voor behandeling van patiënten onder overdruk volgens een door een arts voorgeschreven behandelprotocol. (Ref. WOD-SOE)
Hyperbare behandelkamer (1 compartiment) Een behandelkamer (mono place) welke niet voldoet aan WOD-SOE daar er alleen maar één compartiment aanwezig is. Hierdoor is er geen directe toegang mogelijk tot een patiënt tijdens behandeling.
Hyperbare faciliteit Een gebouw met hyperbare behandelkamer, controle paneel, patiënten-, personeel-, ademgas- en nood voorzieningen.
Hyperbare Geneeskunde Het behandelen van patiënten in een hyperbare behandelkamer met zuurstof onder overdruk begeleid door een deskundig arts bij behandelindicaties die evidence based zijn onderbouwd of indicaties in onderzoeksverband conform MEC richtlijnen.
MEC Medisch Ethische Commissie.
MSC Marine Safety Committee (IMO).
NADO Nederlandse Associatie voor Duikondernemingen.
NDC Nationaal Duikcentrum.
NEN-EN Europese norm die is aanvaard als Nederlandse norm.
Overige arbeid onder overdruk Het verrichten van andere arbeid dan duik- of caissonarbeid in een ruimte onder een druk van ten minste 104 Pa boven de atmosferische druk met inbegrip van het verblijf in die ruimte. (Ref. AB art. 6.13)
RI&E Risico-inventarisatie en –evaluatie.
ROV Remotely Operated Vehicle.
SCUBA Self Contained Underwater Breathing Apparatus.
SSE Surface Supplied Equipment.
Werkinstructie (Duik) instructie, (duik) voorschrift, (duik) handboek.
Werkplan Specifiek voor een klus, operationeel werkplan.

Basismateriaal

De beheersmaatregelen in de Arbocatalogus zijn onder meer gebaseerd op de:

  • Arbowet, Arbobesluit, Arboregeling, Beleidsregels en Beoordelingsrichtlijn duik- en caissonsystemen.
  • IMO wat betreft schepen met een (DP) Dynamic Positioning systeem die gebruikt worden voor duikwerkzaamheden.
  • IMO wat betreft voorzieningen voor het redden van saturatieduikers ingeval deze onder overdruk van een schip geëvacueerd moeten worden.
  • Industrie richtlijnen betreffende duikwerkzaamheden zoals uitgegeven door IMCA.
  • Medische richtlijnen betreffende duikwerkzaamheden uitgegeven door DMAC.
  • A European Code of Good Practice for Hyperbaric Oxygen Therapy
  • ECHM richtlijnen en aanbevelingen
  • EBAss/ECHM resources manual
  • NEN-EN 14931

Toepassing en Selectie type werk

In de Arbocatalogus is aangegeven voor welke categorie arbeid onder overdruk het betreffende risico relevant is.
Op de website www.arbocataloguswoo.nl is een selectievak waarin de gebruiker kan aangeven welk soort arbeid onder overdruk hij/ zij gaat uitvoeren. Vervolgens komen dan alleen de risico’s en beheersmaatregelen naar voren die relevant zijn voor het betreffende soort arbeid.

Disclaimer

Hoewel deze Arbocatalogus met de grootst mogelijke zorgvuldigheid is samengesteld, aanvaardt de Stichting Werken onder OverDruk noch de website beheerder enige aansprakelijkheid voor eventuele onjuiste gegevens, de mogelijke oorzaken en de mogelijke gevolgen daarvan.